Archipel: het Damescompartiment Online
...voort met die trein!

Wie kent niet de prachtige Oost-Indische Spiegel van Rob Nieuwenhuys? Nog steeds is deze literatuurgeschiedenis een belangrijk standaardwerk voor Indische letteren. Toch valt er wel degelijk wat op aan te merken. Want volgens Nieuwenhuys horen in het 'damescompartiment' van de Indische letteren maar vijf schrijfsters thuis. Die gedachtengang maakte journaliste Vilan van de Loo boos. Zij zette haar hakken in het zand en opende op 1 september onder de geuzennaam het Damescompartiment Online een recalcitrante internetsite.

"Alles wat Nederlandse, Indische en Indonesische schrijfsters over Nederlands-Indië hebben geschreven, hoort thuis in het Damescompartiment Online," zegt Vilan van de Loo streng. "Het gaat om meer dan alleen romans. Tot de Indisch-Nederlandse letterkunde horen naar mijn mening ook genres als handboeken, toneelstukken, essays, gedichten en brochures. Maar met het Damescompartiment wil ik meer. Schrijfsters die vergeten zijn, kunnen zo weer in de aandacht komen. En in het verlengde daarvan in de literaire geschiedschrijving, hoop ik." Met een korte demonstratie demonstreert ze de opzet. Het eerste dat opvalt is een indrukwekkend lange lijst van schrijfstersnamen, vergaard uit eigen onderzoek en het zorgvuldig napluizen van overzichtswerken. Meteen wordt duidelijk dat er opmerkelijk veel vrouwen waren die schreven over de Oost. En inderdaad, het merendeel van hen is niet terug te vinden in de Spiegel. In de loop der jaren wordt het Damescompartiment uitgebouwd tot een bijna encyclopedische site, waarin een schrijfster een beknopte biografie krijgt, een bibliografie van haar Indisch werk waaruit ook enkele fragmenten te lezen zijn.

Ook voor iemand met een gemiddelde literaire belangstelling is het Damescompartiment interessant. Zo zijn bijvoorbeeld bij de befaamde kookboeken-schrijfster mevrouw J. Catenius-van der Meijden enkele recepten opgenomen, opdat iedere surfer de bereiding van 'Chineesche broedertjes' of 'Kaapsche wolken' kan leren. Bewerkelijke koekjes, dat wel. Andere tekstfragmenten zijn goed gekozen vanwege de tijdgeest. Zo staat online uit Annie Foores destijds geprezen roman Bogoriana (1890): "De bewoners van Insulindes residentie zijn over 't geheel heel vreedzame burgers: ze betalen willig schot en lot; men heeft ze bij de invoering der belastingen slechts zacht hooren klagen; kalm zitten ze boomen op te zetten in hun voorgalerij-, nog kalmer liggen ze klimaat te schieten in hun achtergalerij; hun overigen vrijen tijd brengen ze door met het tellen der vallende regendruppels, een bezigheid, die nergens ter wereld zooveel te doen geeft als te Buitenzorg."
Indringend zijn de portretten in het compartiment. Iedere schrijfsters kijkt de bezoeker aan, als om te zeggen: ga naar het antiquariaat en koop mijn werk!

Het zijn ambitieuze plannen die Vilan heeft met het Damescompartiment. Honderden schrijfsters staan er genoteerd, wat een veelvoud aan titels te lezen oplevert. Gaat zij dat allemaal lezen? "Nee, dat verwacht ik niet," schrikt ze. "Met deze site hoop ik op een sneeuwbal-effect. Wie het werk van een schrijfster kent, foto's, brieven of zeldzame boeken bezit, kan met mij overleggen. Samen breiden we dan de site uit, zodat deze bijzondere auteurs niet vergeten worden."

Damescompartiment Online
http://www.damescompartiment.nl

Onder de bedrijfsnaam Mevrouw Vijf Producties produceert Vilan van de Loo creatieve teksten.
http://www.vilanvandeloo.nl