Joop van den Berg:
Kind ziek? In Indië riepen ze: "Kijk in Kloppenburg!"

In Trouw verscheen in het katern Boeken op zaterdag 2 september een recensie van de 'Kloppenburg-cassette', vergezeld met fraaie foto van mevrouw Kloppenburg.

Het Indische 'Geneeskrachtige Kruidenboek' van mevrouw Kloppenburg-Versteegh (1e druk 1907) werd destijds door de blanke koloniale elite in Indië met de nodige argwaan bekeken. Hoewel enkel westerse artsen hadden verklaard dat inlandse kruiden "mits kundig toegepast werkzaam waren", riekte het boek van de Indische njonja toch te veel naar de kwalijke kwakzalverpraktijken van de inlandse doekoens, vond men... Maar als westerse medische hulp niet voorhanden was dan volgden toch veel Hollandse moeders met zieke kinderen de raad 'Kijk in Kloppenburg!' op om hun kinderen weer gezond te krijgen. Omdat het boek vooral bij darm- en maagklachten vaak soelaas bood, kreeg het boek al gauw een zekere cultstatus; tot op de dag van vandaag, want de eerste drukken van het boek, en de bijbehorende atlas van geneeskrachtige kruiden, zijn antiquarisch nog altijd een paar honderd gulden waard.

Onlangs verscheen in één cassette een fotografische herdruk van het boek, alsmede de atlas en een biografie van de legendarische mevrouw Kloppenburg door Vilan van de Loo.
Na een jarenlange speurtocht bij familie en in archieven is de schrijfster erin geslaagd de fascinerende levensgeschiedenis van Kloppenburg te reconstrueren, zonder overigens al te diep in te gaan op de merites van haar kruidenelixers.

Waar kwam haar gedrevenheid voor de natuurgeneeswijze vandaan? Wat was het grote drama in haar leven? Waarom verdoezelde zij haar Indonesische afkomst en had zij zo weinig begrip voor de onafhankelijkheidsstrijd? Al deze vragen komen aan de orde in de biografie, nadat de niet-ingewijde lezer eerst is ingeleid in de wereld, waarin mevrouw Kloppenburg leefde. Van de Loo slaagt er in de ups en downs uit het Indische leven, duidelijk beknopt, hier en daar zelfs wat onderkoeld, uit de doeken te doen, steeds weer terugkerend naar het centrale levensthema van de zeer godsdienstige dame, namelijk 'de mensheid te dienen en het leed van de zieke mens te verzachten.'

Boeiend is het hoofdstuk over de Bersiap-tijd, toen mevrouw Kloppenburg en haar kinderen moesten toezien hoe hun huis met alles erin in brand werd gestoken door de 'extremisten'. Zij, die haar hele leven zich vierkant achter het Nederlandse bewind had gesteld, werd als het ware door de geschiedenis ingehaald, en ondanks haar sterke band met het Indonesische leven en de Indonesische aarde, tot ongewenst persoon verklaard. Zij werd in 1948, op 86-jarige leeftijd, nog wel in die Indonesische grond begraven, in Malang op Oost-Java.

Onder de bedrijfsnaam Mevrouw Vijf Producties produceert Vilan van de Loo creatieve teksten.
http://www.vilanvandeloo.nl