Gesprekken

Drie klassieke vormen
Voordat het woord op schrift staat, moet het soms eerst gesproken worden. Behalve met uren achtereen telefoneren, heb ik ervaring opgedaan met het voeren van openbare gesprekken. Drie klassieke vormen bied ik u aan om in te huren: de talkshow, het interview en het forum. De gasten nodigen we samen uit, vervolgens voer ik het gesprek. U leunt heerlijk achterover. Kopje thee. Koekje. Luisteren.

Talkshows
Het was een marathon op de Haagse Pasar Malam Besar 2005: elk van de twaalf dagen presenteerde Vilan Pasarkrant Live in het Bibit Theater. Gezellig, hilarisch of boeiend: het was elke dag anders. In het seizoen 2003/2004 hield Vilan een reeks gesprekken met Indische Vertelsters, vrouwen met een zekere levenservaring, die Indië kennen en die de gave van het woord bezitten. Gesprekken die ergens over gaan. Op zondagmiddag 14 september vertelde Paula Gomes over 'moeder en kind', in haar leven en werk. Ena Stok-van Es sprak op 7 december over 'liefde en romantiek. Een volle zaal luisterde op 25 april naar Wieteke van Dort, toen zij over 'herinneren en verlangen' vertelde.

Begonnen in 2002 en daarna voortgezet: de talkshow Generaties, in het Indisch Huis te 's-Gravenhage. Vilan ontvangt verschillende generaties uit één Indische familie die met en over elkaar praten en over de specifieke plaats van hun generatie. Zondag 23 februari sprak de Indorocklegende Oscar Rexhäuser over zijn leven bij en naast The Hot Jumpers. Zijn dochter Carmen vertelde wat zij in de kleedkamers zag en hoorde. Op zondag 3 maart 2002 vond de primeur van Generaties plaats. Theodor Holman (1953; tweede generatie Indisch) en zijn 19-jarige dochter Marscha Holman (derde generatie) spraken over zichzelf, elkaar en over groot/vader Holman, voor de oorlog assistent-resident in Nederlands-Indië. Op 15 september vond de tweede aflevering van "Generaties" plaats, dit keer met de schrijfster Wies van Groningen en haar zoon Joris. Op 8 december volgde een middag met Yvonne Keuls en haar jongste dochter Gerdien; in april 2003 ontving Vilan René 'B. Karels, biograaf van Noto Soeroto, tesamen met Dewi en Indro Noto Soeroto, kinderen van Noto Soeroto.

De zomer van 2006 bracht de Eerste Generatie Show, mee te maken op de Pasar Malam Besar te Den Haag. Zes talkshows vol gesprekken met de oudste generatie Indische Nederlanders, om herinneringen op te halen en door te geven. Geprolongeerd in de jaren erna en in 2010 het eerste lustrum gevierd.

Voor "Generaties" was er de Indische Salon Samen met Esther Wils ontving Vilan spraakmakende gasten. Op de Pasar Malam Besar 2001 was de Salon aanwezig in Kooktheater op zondag 23 juni om met Eddy de Bruin te koken. In het grote Bintang-theater was de Salon op donderdag 28 juni, om over de romantische liefde te spreken met wetenschapster Esther Captain en ervaringsdeskundige Ernst Jansz. Ook was de Indische Salon aanwezig op 18 maart 2001, tijdens de Tropische Lentedag van het IWI (Indisch Wetenschappelijk Instituut); in de boekenweek spraken de gastvrouwen over over Doekoen de 'nieuwe' roman van Madelon Szèkely-Lulofs. Gast: wetenschapper en co-editeur Olf Praamstra. Op de Tropische Winterdag (17 december 2000) van het IWI ontving de Salon Esther Captain.

Ook mogelijk: Vilan als gastvrouwe. De Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde houdt sinds 2003 Litteraire Salons in het Indisch Huis te 's-Gravenhage. Verschillende redacteuren (en trices!) spreken met deskundigheid en enthousiasme en Vilan stuurt dat een beetje, zonder dat iemand zich onder druk voelt staan. Vragen uit het publiek: "Die mevrouw was eerst, toch?", nuttige terzijdes, het gaat ergens over en toch is het gezellig: wees welkom in de Litteraire Salon!

In modern Nederlands heet een gastvrouwe moderator, dat is hetzelfde hoor! Aan-en afkondigen en kleine gesprekjes als het kan en mag. Dat gebeurde tijdens de Indische zomer in 'Theater Tjampoer' (5 juni 2005), een dagfestival in het Haagse Theater Diligentia. In het literaire gedeelte vertelden auteurs over zichzelf en lazen voor uit en hun werk. En wie stelde er de vragen? Precies. (Auteurs: Hella S. Haasse (gefilmd interview), Klara Smeets, Paula Gomes, Rudy Kousbroek, Jill Stolk en Marion Bloem). Meer in het Haagse: Vilan was moderator van de afscheidsreceptie van wethouders Else van Dijk en Ries Smits (23 mei 2006).

Interviews
Het eerste roemruchte openbare interview vond plaats op de Kloppenburg-Kumpulan (2000) bij de Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde, waar Vilan voor een volle collegezaal Fred Kloppenburg interviewde, de kleinzoon van de beroemde kruidengeneeskundige mevrouw J. Kloppenburg-Versteegh.

Het jaar daarop (2001) waren er interviews op de Haagse Pasar Malam Besar. "Bijpraten over Indië en daarna" met Lilian Ducelle, de grand lady van de Indische journalistiek (20 juni); "Mijn Indische erfenis" met Ena Stok-van Es, schrijfster van meeslepende romans als Paradijs van porselein (22 juni); "Indisch altijd en overal" met Paula Gomes, schrijfster van een indringend oeuvre over Indië/Indonesië en het afscheid dat eigenlijk nooit voorbij was (27 juni). Ook in 2002 werden verschillende gasten uit wetenschappelijk en (of?) culturele wereld geïnterviewd, zoals Kees Snoek over zijn biografie over E. Du Perron en Dik van der Meulen over zijn biografie ven Multatuli. Ook waren er dubbelinterviews met de dichter Djodjie C.A. Rinsampessy over zijn dichterschap en zijn columns in het Molukse maandblad Marinjo en met Rick Doop, vice-voorzitter van de stichting Nines die het Indische tijdschrif De Gordel van Smaragd uitgeeft.

Daarvoor hield Vilan veelvuldig interviews tijdens radioprogramma's voor de lokale radio-omroep. Uiteraard interviewt zij nog steeds voor artikelen en andere publicaties.

Forum
Deelnemen aan een forum of het leiden: beide zijn mogelijk. Op de Pasar Malam Besar 2001 leidde Vilan een forum van wetenschappers en docenten tijdens de eerste Indische Onderwijsmiddag, georganiseeerd door drs. Tom van der Geugten. Aan de orde kwamen de functie en betekenissen van 'het Indische' in het onderwijs op middelbare scholen.
Deelname aan een forum opeisen kan ook. Zo verdedigde Vilan als Liefdesdocente op 13 januari 2002 de romantische grammatica van de Nederlandse man tijdens het forumdebat 'Liefde en lust achter de duinen. Fatsoen en onfatsoen in Den Haag', georganiseerd door het festival Winternachten in samenwerking met de Haagsche Courant. Tijdens het Bevrijdingsfestival (Stichting Lancelot/Haags Filmhuis) maakte Vilan deel uit van het forum dat met de zaal sprak over vrijheid, vooroordelen en politiek.

Onder de bedrijfsnaam Mevrouw Vijf Producties produceert Vilan van de Loo creatieve teksten.
http://www.vilanvandeloo.nl