Familie Gebleven. Hulp Aan Landgenoten In Indonesië (HALIN)

Toen Indië Indonesië werd, vertrokken veel Indische mensen naar Nederland. Anderen bleven. Een deel van hen viel tussen de wal en het schip en raakte in moeilijke omstandigheden. Zij worden door de Stichting HALIN ondersteund. Over de stichting, over degenen die als spijtoptant naar Nederland gingen en over degenen die achterbleven, gaat dit boek.

De zogeheten Warga Negara's die in dit boek geportretteerd staan, voelen zich ondanks hun Indonesisch paspoort met hart en ziel aan Nederland verbonden. Hoe kan dat? Er zijn nog meer pijnlijke vragen. Of ze achterblijvers werkelijk een 'vrije keuze' hadden, of de Nederlandse regering rechtvaardig handelde en waar de ruim 800 voormalige Nederlanders die onder HALIN's hoede staan heen moeten.

Vilan vertelt over haar reis naar Indonesië, de Warga Negara's die ze ontmoette in Jakarta, Semarang, Bandoeng en Soerabaja, en over de historische achtergrond van deze mensen. Een moeilijke bladzijde uit het Nederlandse geschiedenisboek, maar met aandacht voor de positieve betekenis van particuliere hulpverlening.

Bijzonder: met filmpjes van enkele Warga Negara's

"Kijk in Kloppenburg!"
De Indische planten van mevrouw J.M.C. Kloppenburg-Versteegh (1862-1948)

Eens was mevrouw Kloppenburg de kruidengeneeskundige van haar tijd. Haar recepten genazen ziekten en kwalen. Daarnaast werden haar Indische kruiden gebruikt in veel schoonheidsgeheimen. Haar werk behoorde tot de fytotherapie, de geneesmiddelen heten daarin fytotherapeutica.

Wie was mevrouw Kloppenburg en hoe kwam zij aan haar recepten? In de zomer 2000 verscheen in de cassette "Kijk in Kloppenburg!" de gelijknamige biografie alsook een fotomechanische herdruk van het kruidenboek en de platenatlas. In een meeslepende dia-lezing vertelt Vilan over het leven en het geneeskundige werk van deze fascinerende vrouw, kruidengeneeskundige, schrijfster en gerespecteerd lid van de toenmalige Indische samenleving van het oude Semarang in Nederlands-Indië.

Daarbij krijgt u uitleg hoe u zichzelf met behulp van 'Kloppenburg' van enkele ongemakkelijke kwalen kunt genezen. Try this at home!

"Pas op, mijnheer!"
Moord en doodslag in Indische damesromans

Wie zei dat Indische damesromans saai zijn? Het tegendeel is het geval. Aan de hand van enkele romans behandelt Vilan een gif-moord, een bamboe-moord en een moord die door goena-goena plaatsvindt. Zoals altijd toont zij mooie nostalgische beelden en ditmaal verstrekt ze ook praktische adviezen. Pillen nummer elf zijn na de lezing voordelig verkrijgbaar, zolang de voorraad strekt.

Het lijkt een frivole lezing maar er is wel degelijk een ernstige ondertoon en een sociale achtergrond aanwezig. Indische damesromans uit de laat negentiende eeuw, begin twintigste eeuw, bevatten hier en daar instructies over het doden van een echtgenoot/minnaar. Dat had te maken met de maatschappelijke situatie van vrouwen, vooral in de kolonie. Want een moordenares werd daar niet zo geboren, maar wel zo gemaakt.

De oorlog, het boksen en Lolle van Houten

De biografie Bokser pur sang. Lolle van Houten (1944-2008) beschrijft het leven van de Leeuwarder bokser, die twee keer nationaal kampioen van Nederland was. Een zwaargewicht uit Friesland, die in tegenstelling tot generatiegenoot en goede vriend Rudy Koopmans nooit prof werd. Beiden trainden in het begin van hun boksloopbaan bij BAV Frisia, een van de oudste nog bestaande boksscholen van Nederland.

Bij Frisia bleven de boksers actief tijdens de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog. Dat was niet uitzonderlijk. Het boksen bloeide in deze periode, mede dankzij de bezetters. Al vroeg werd het boksverbod opgeheven en alle boksbondjes moesten verplicht fuseren. De wedstrijdsport bloeide.

Een lezing over boksen in de oorlog en de decennia erna, met als aandachtspunt het opmerkelijke leven van de Friese bokser Lolle van Houten.

http://www.hoekvrouw.nl

Basiscursus romantiek (ook voor gevorderden)

Hoe moet het toch allemaal? Vilan geeft praktische instructies betreffende het geven van een compliment, het schrijven van een liefdesbrief, wat romantisch telefoneren inhoudt, hoe men moet omgaan met Valentijnsdag, wat het goede moment is om rode rozen te schenken (en hoe) en het belang van initiatief nemen. Voor de gevorderden is er een vierdelige cursus voetjevrijen, wat vooral in de jaren '50 tot vele huwelijken leidde. Alles met beeld, alles blijft fatsoenlijk. Romantiek is een zaak van het hart, niet van het lichaam.

Na meer dan tien jaar doceren van romantische liefdeslessen in Liefdescursus.nl, met bijna een miljoen bezoekers in totaal, en na het romantische fotoboek boek Wil je niet, wil je wel, is het nu tijd voor interactieve lezingen, die eigenlijk meer op een workshop lijken.

Met beeld, uiteraard. En met een indringend positieve boodschap: er is genoeg liefde voor iedereen.

TAA: vrouwen, economische zelfstandigheid en filantropie

Tesselschade- Arbeid Adelt (TAA) is de oudste landelijke vrouwenvereniging van Nederland. Al sinds de oprichting in 1871 door Betsy Perk zet TAA zich in voor hetzelfde doel: vrouwen helpen economisch zelfstandig te worden, via de verkoop van handwerken en het bijdragen aan studiekosten. TAA telt ongeveer tienduizend leden die dat doel ondersteunen. Over de vereniging bestaan vele misverstanden: zijn het allemaal baronessen? Handwerkt de adel? TAA is toch niet meer nodig?

In het jubileumboek Toekomst door traditie.125 jaar Tesselschade-Arbeid Adelt ontzenuwt Vilan deze en andere misverstanden en vooroordelen. Dat doet ze ook in de lezing over de eerbiedwaardige en sprankelende vereniging. Ook vertelt Vilan over haar ontmoeting met prinses Juliana, lang beschermvrouwe van TAA.

Een lezing over een voortdurend actueel onderwerp: de economische zelfstandigheid van vrouwen, en daarbij de rol van de particuliere filantropie.

Feminisme in Nederland: de vrouw beslist

In het boek De tweede feministische golf in Nederland schetst Vilan een beeld van de jaren '70: een optimistische vol geloof in een betere wereld. Daarin namen mannen en vrouwen een gelijkwaardige plaats in. MVMaatschappij, Dolle Mina en praatgroep Vaders Mooiste deden elk voor zich mooi werk. Nog altijd zijn de leuzen uit die tijd bekend: "de vrouw beslist" en "een slimme meid is op haar toekomst voorbereid". Wat gebeurde er werkelijk tijdens de tweede feministische golf? Wat was het verband met de eerste golf, waarin Aletta Jacobs een rol speelde? En waarom zijn de meeste mensen zo bang voor het f-woord?

Een vrolijke en verhelderende lezing, vol anekdotes en prachtige historische beelden.

Lin Scholte. Dochters van het KNIL

Lin Scholte (1921-1997) schreef over de wereld die eens bestond: die van het leven dat de zogeheten 'mindere militairen' van het KNIL. Zij leefden in de tangsi's, de kazernes, met hun echtgenoten of muntji's. Lange tijd bestond een negatief beeld hiervan. Lin wist beter. Haar Javaanse moeder Djemini was een 'anak kompenie', een kind dat in de tangsi opgroeide, haar Hollandse vader Piet was KNIL-militair.
Een lezing over een fascinerende vervlogen samenleving, met felle tangsi-vrouwen, lieve tante's en een schrijfster die uiteindelijk leerde om in drie werelden te leven: totok met de tokoks, Javaans met de Javanen en Indisch met de Indischen.
Zomer 2007 verscheen bij de Stichting Tong Tong de verzamelde romans, met een nooit eerder uitgegeven manuscript over Fientje de Feniks. Ook hierbij: een biografische inleiding door Vilan van de Loo, met unieke foto's uit het familiealbum van Lin Scholte.

Fientje de Feniks Wie was het Indische meisje dat in 1912 in Batavia vermoord werd? Destijds stonden de kranten er elke dag vol mee. Publiek en pers genoten van de sensationele details. Ook in de decennia erna bleef Fientje tot de verbeelding spreken; er verschenen boeken over haar. Lin Scholte trok zich dat aan, omdat zij net als Fientje Indisch was. Met veel compassie en talent zette zij de geschiedenis van Fientje op papier, waarna deze voor het oog van de buitenwereld verdween. Pas in 2007 is het manuscript gepubliceerd. Wie was Fientje, waarom werd zij vermoord en wat had Lin Scholte daarover te zeggen?

Ems van Soest. Moderne meisjes in Indië

Zij schreef de eerste moderne Indische meisjesboeken, publiceerde Theeland, de voorloper van andere theeromans, en was ook nog eens een veelzijdig journaliste: Emma Ingeline Helena van Soest, kortweg Ems van Soest (1908-1984). Een even hartelijke als begaafde auteur.

http://ems.damescompartiment.nl

Taartjes en danspaleizen. Het uitgaansleven in Indië in de jaren '20 en 30

Een onderhoudende en frivole lezing, want wat werd er veel gefeest in deze tijd! In de Soos, bij Oranje-feesten, de planters die Hari Besar hielden... maar het had ook met de tijdsomstandigheden te maken. Indië veranderde en sommigen voelden ee ndreiging.. Met beelden van toen, foto's, taartjes en voor iedereen het recept voor Koningin Wilhelmina Taart.

Indisch-Haagse literatuur: de romans en de stad

De Indisch-Haagse letteren zijn verbazend verschillend van aard. We kennen allemaal Louis Couperus, maar kent u ook de Indisch-Haagse romans die Melati van Java schreef? Of Cornélie Noordwal, Jeanne Reyneke van Stuwe, Thérèse Hoven? Kent u de onzedelijke boeken van Henri Borel? Over deze en andere minder bekende boeken is een lezing in voorbereiding. Met mooie oude beelden en de werkelijke boeken om even in te bladeren.

Indië Ongekuist. De lezing bij de bloemlezing (KIT Publishers)

Verdeeld over de fases van de liefde (eenzaamheid, verlangen, toenadering, bekroning in liefdesgeluk, breuklijnen van twijfel en jaloezie, het gebroken hart en opnieuw beginnen) laten deze fragmenten op een ongebruikelijke manier zien hoe men in Indië fascinatie voelde voor het erotische. Vilan van de Loo voorziet de fragmenten van commentaar en tegelijkertijd legt zij de lezers en lezeressen de context en achtergrond uit. Literatuur is liefde, lust en hartzeer, anders niets. Ja, en mooie foto's!

"In Buitenzorg is mijn ziel opengegaan"
Over de Indische romancière Melati van Java (1853-1927)

Velen kennen Melati alleen als de schrijfster van suikerzoete romans. Maar zij schreef veel meer: bijna 100 titels staan op haar naam en ontelbare artikelen. Daarin neemt ze opvallend militant stelling voor het Indische meisje. Melati's sociale hart klopte ook voor de liefdadigheid; rond 1900 was zij actief in vele bewegingen. Haar kunstminnende vrienden en haar huiselijke kring namen de resterende tijd in beslag. Jarenlang was zij geliefd, bewonderd en mateloos populair. Wie verschuilde zich eigenlijk achter die poëtische naam?

Femmes Fatales
Een lezing over Indische meisjes en vrouwen uit enkele romans van Melati van Java. Net als nu koesterde men destijds het vooroordeel dat het Indische meisje sensueel en indolent was. Maar bij Melati komen we even mooie als intelligente vrouwen tegen. Vrouwen die een fatale invloed op het leven van anderen hebben en er soms helaas zelf aan onderdoor gaan. Wie zijn deze romanpersonages en waarom is het juist Melati van Java die het ongekend militant voor hen opneemt?

De Indische heldinnen Via haar romanpersonages bond Melati de strijd aan met maatschappelijke vooroordelen over Indische vrouwen. Als een voorgangster van Marion Bloem, toont ze aan dat er ook toen "geen gewoon Indisch meisje" was. Een lezing over emancipatie van Indische vrouwen aan het einde van de 19de en het begin van de 20ste eeuw.

Damescompartiment Online
Vrouwelijke auteurs over Nederlands-Indië

In het 'Damescompartiment' van de Nederlands-Indische letterkunde passen volgens Rob Nieuwenhuys in zijn Oost-Indische Spiegel maar vjf vrouwelijke auteurs. In werkelijkheid schreven honderden vrouwen over Indië. Zij hadden een eigen invalshoek en eigen onderwerpen. Daaronder zijn opmerkelijke observaties die in herenromans niet aan de orde komen, zoals de lelijkheid van mannen in slaapbroek. Het Damescompartiment is een site (klik op websites), een lezing en vooral een gesprek met lezers over en kenners van het Indische leven.
Een dia-lezing waarbij Vilan voorleest uit oude damesromans, vertelt over vrouwenlevens in Indië en doorroddelt wat de Indische, Nederlandse en Indonesische bevolkingsgroepen toen over elkaar zeiden.

Indisch internet: waarheen, waarvoor?
Wegwijs in het doolhof van sites over Nederlands-Indië

Met een korte en heldere causerie over internet leert u de belangrijkste sites kennen in Nederland en van de Indische gemeenschappen overzee, wat deze sites te bieden hebben en u hoort bovendien waar het recept staat voor de Koningin Emma-Taart. Geen zorgen: U krijgt een A4 mee met een handig lijstje.

"Ik zal u geven mijn inzicht"
Beata van Helsdingen-Schoevers, journaliste in Indië (1886-1920)

Beata van Helsdingen heette de "eerste moderne vrouw van Indië" te zijn. Op haar naam staan talloze publicaties in kranten en tijdschriften, alsook een handboek geschreven voor de Hollandse vrouw die een bestaan in Indië wilde opbouwen. Daarnaast gaf Beata lezingen, presideerde zij de Kunstkring te Solo en was zij getrouwd en moeder van twee zoons. Een supervrouw avant la lettre? Daar gaan we achter komen. In januari 2005 verscheen Leven tussen kunst en krant, biografie met bloemlezing. Meer weten? Klik bovenaan het scherm op boeken.